Professionele speeltoestellen vs. Particuliere speeltoestellen: wat is het verschil?

Terug naar Kennisbank

De inrichting van een schoolplein of gemeentelijke speeltuin begint met een keuze die verdergaat dan esthetiek of budget. Het onderscheid tussen professionele speeltoestellen en particuliere varianten is wettelijk bepaald en heeft directe gevolgen voor veiligheid, aansprakelijkheid en beheer. Wie als school of gemeente een toestel plaatst dat niet aan de juiste normen voldoet, draagt daar zelf de juridische en financiele consequenties van. Veel scholen, gemeenten en kinderopvangorganisaties vragen zich daarom af wanneer een speeltoestel als professioneel wordt beschouwd en welke wettelijke eisen daarbij horen.

Dit artikel legt uit wat dat verschil precies inhoudt, welke regels gelden en wat dit betekent voor jouw organisatie.

In het kort

• Professionele speeltoestellen vallen verplicht onder het WAS 2023 en NEN-EN 1176
• Particuliere toestellen zijn uitsluitend bedoeld voor gebruik in de eigen achtertuin
• De beheerder, niet de leverancier, is verantwoordelijk voor veiligheid en documentatie
• Een CE-markering voor speelgoed is geen vervanging voor een AKI-certificaat
• Zonder juiste certificering ben je als beheerder kwetsbaar bij incidenten

 

Ga direct naar

• Wat zijn professionele speeltoestellen?
• Wat is het verschil met particuliere toestellen?
• Welke wet- en regelgeving geldt?
• Wat zijn de verplichtingen als beheerder?
• Vergelijkingstabel: professioneel vs. particulier
• Wat betekent dit in de praktijk?
• Veelgestelde vragen

 

Wat zijn professionele speeltoestellen?

Professionele speeltoestellen zijn toestellen die bestemd zijn voor gebruik in de openbare of semi-openbare ruimte. In de Europese veiligheidsnorm voor professionele speeltoestellen (NEN-EN 1176) zijn minimale veiligheidseisen beschreven die bedoeld zijn voor speeltoestellen voor openbaar of commercieel gebruik.

De belangrijkste minimale eisen gaan over vier hoofdgebieden: veiligheid (speeltoestellen moeten worden ontworpen en gebouwd volgens specifieke veiligheidsvoorschriften), duurzaamheid (materialen moeten bestand zijn tegen slijtage en veroudering), toegankelijkheid (toestellen moeten voldoende toegankelijk zijn voor kinderen met verschillende vermogens) en onderhoud (regelmatige controle op veiligheid en duurzaamheid).

Professionele speeltoestellen zijn daarmee fundamenteel anders dan wat je in een bouwmarkt of tuincentrum aantreft. De constructie, certificering en beheersverplichtingen zijn niet vergelijkbaar.

Wat is het verschil met particuliere toestellen?

Het onderscheid zit in gebruik, regelgeving en verantwoordelijkheid.

Er is slechts sprake van particulier gebruik indien het toestel zich uitsluitend in de sfeer van de particuliere huishouding wordt gebruikt, waar toezicht van overheidswege inbreuk op de privésfeer zou betekenen. Hierbij kan gedacht worden aan een speeltoestel dat zich bevindt in de tuin van een bijbehorende particuliere woning.

De normen van NEN-EN 1176 gelden alleen voor professionele toestellen, ook wel professionele of openbare speeltoestellen genoemd. Particuliere speeltoestellen op eigen erf hoeven niet aan NEN-EN 1176 te voldoen.

Voor privespeeltoestellen in eigen tuin gelden andere normen. Die zijn beschreven in de Europese veiligheidsnorm EN 71.

Een veel voorkomende vergissing is het gebruik van toestellen met een CE-markering op een schoolplein of in een gemeentelijke speeltuin. Speeltoestellen met een CE-markering zijn bedoeld voor particulier gebruik, niet voor gebruik op schoolpleinen. Op een schoolplein moet je kunnen aantonen dat het toestel veilig is en aan de geldende eisen voldoet; dat is met huishoudelijke CE-toestellen vaak lastig. In de praktijk wordt gebruik op schoolpleinen daarom afgeraden.

Welke wet- en regelgeving geldt?

WAS 2023: de wettelijke basis

Het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS) werd op 1 juli 2023 ingetrokken en vervangen door het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen 2023 (WAS 2023).

Dit Warenwetbesluit heeft betrekking op het ontwerp- en fabricageproces, de keuring voor de ingebruikname, een Nederlandstalige gebruiksaanwijzing met aanwijzingen, veiligheidsinstructies, waarschuwingen en andere relevante informatie, het bijhouden van een logboek of actueel dossier en het verrichten van onderhoudswerkzaamheden.

Speeltoestellen in kinderdagverblijven en niet vrij toegankelijke instellingen en terreinen vallen wel degelijk onder het besluit. Het maakt daarbij niet uit of de speeltoestellen zich binnen of buiten bevinden.

NEN-EN 1176: ontwerp, constructie en onderhoud

NEN-EN 1176 is de serie met normen voor speeltoestellen. Deze norm is verdeeld in een eerste deel met algemene veiligheidseisen en tien opvolgende delen met specifieke aanvullende eisen voor verschillende typen speeltoestellen zoals glijbanen, schommels en wiptoestellen.

De norm stelt eisen aan het ontwerp, de constructie, de installatie en het onderhoud van speeltoestellen.

NEN-EN 1177: valdempende ondergrond

NEN-EN 1177 regelt de vereisten voor valdemping van speelplaatsondergronden. NEN-EN 1177 schrijft voor dat ondergronden voldoende schokabsorptie moeten bieden. Dit betekent dat materialen zoals rubbertegels, kunstgras met schokdemping of bepaalde soorten zand verplicht zijn onder speeltoestellen hoger dan 60 centimeter.

Wat zijn de verplichtingen als beheerder?

De beheerder is verantwoordelijk voor de veiligheid van het toestel en moet daarom het toestel regelmatig inspecteren en goed onderhouden.

Goed beheer houdt in: dat er een beheersplan is, dat de toestellen volgens dit plan regelmatig gecontroleerd worden, dat zij goed onderhouden worden en dat deze activiteiten worden bijgehouden in een logboek.

Certificering

Als verhuurder of beheerder dien je te beschikken over een geldig, bij het speeltoestel behorend, certificaat van goedkeuring van een aangewezen keuringsinstelling (AKI).

Voor in serie gekeurde speeltoestellen volstaat een typekeuring. De fabrikant laat een representatief model van een toesteltype eenmalig keuren. Identieke exemplaren vallen onder hetzelfde certificaat. Wanneer je een uniek ontwerp laat maken speciaal voor een schoolplein, moet dat specifieke toestel eenmalig worden gekeurd door een AKI: een stukskeuring.

Logboekplicht

De beheerder moet voor elk speeltoestel een registratie hebben en bijhouden. In deze registratie staan gegevens over het toestel zelf (fabrikant, eigenaar en beheerder), keuringen, inspecties, onderhoud en ongevallen.

Meldplicht bij ernstige ongevallen

Vanaf 1 juli 2023 is het voor huurders en beheerders van attractie- en speeltoestellen verplicht om ernstige ongelukken te melden bij de NVWA. Van een ernstig ongeval is sprake bij elke verwonding waardoor er (blijvend) letsel is opgelopen waarvoor professionele medische behandeling of een ziekenhuisopname noodzakelijk is, of bij overlijden.

Bewaartermijn documenten

In het WAS 2023 is een bewaartermijn voor technische en keuringsdocumenten opgenomen. Voor attractietoestellen worden deze documenten gedurende de technische levensduur bewaard. Voor speeltoestellen is die periode beperkt tot 20 jaar na de laatste verhandeling van het speeltoestel.

Inspecties

In de praktijk komt het erop neer dat er regelmatig globaal naar het toestel gekeken moet worden en jaarlijks een grondige inspectie door een onafhankeijke deskundige wordt uitgevoerd. De regelmatige routinematige visuele inspectie en de operationele inspectie mag iemand van de school of organisatie zelf doen. Dit hoeft geen gecertificeerde inspecteur te zijn, maar deze persoon moet wel weten waar hij op moet letten. De jaarlijkse grondige operationele inspectie vraagt om specialistische kennis en wordt meestal uitbesteed aan een externe deskundige.

Vergelijkingstabel: professioneel vs. particulier

Kenmerk	Professioneel	Particulier
Wettelijk kader	WAS 2023 + NEN-EN 1176	EN 71 (speelgoednorm)
Certificering	AKI-keuring verplicht	Niet verplicht
CE-markering	Niet van toepassing	Gebruikelijk
Gebruiksintensiteit	Hoog (openbaar/semi-openbaar)	Laag (eigen huishouden)
Inspectieverplichting	Ja, periodiek + jaarlijks	Nee
Logboekplicht	Ja	Nee
Meldplicht NVWA	Ja, bij ernstig ongeval	Nee
Valdempende ondergrond	Verplicht (NEN-EN 1177)	Niet verplicht
Levensduur	Gemiddeld 15-25 jaar	Gemiddeld 5-10 jaar
Aansprakelijkheid beheerder	Wettelijk vastgelegd in WAS 2023	Beperkt

 

Wat betekent dit in de praktijk?

Voor scholen: Het schoolbestuur is als beheerder volledig verantwoordelijk voor de veiligheid en kan aansprakelijk worden gesteld wanneer een kind gewond raakt door een ondeugdelijk toestel. Veel schoolbesturen weten niet precies wat hun verplichtingen zijn. Certificaten blijken te ontbreken, inspecties worden overgeslagen en logboeken zijn niet op orde. Bij een ongeval blijkt pas hoe belangrijk correcte documentatie is.

Voor gemeenten: Het niet voldoen aan de WAS kan leiden tot ongewenste aansprakelijkheid en kosten. Gemeenten beheren doorgaans meerdere speellocaties tegelijk. Een gestructureerd beheersplan per locatie is dan geen luxe, maar een wettelijke noodzaak.

Veelgestelde vragen

Mag ik een particulier speeltoestel op een schoolplein plaatsen?

Nee. Een speeltoestel in de achtertuin valt onder speelgoed en niet onder het WAS. Op schoolpleinen gelden de volledige wettelijke eisen.

Heeft een particulier toestel met CE-markering geen waarde voor openbaar gebruik?

De CE-markering geldt voor speeltoestellen die commercieel worden geexploiteerd, zoals in openbare parken, scholen en kinderdagverblijven. Voor particuliere speelplaatsen thuis zijn deze eisen minder strikt, maar wordt CE-markering wel sterk aanbevolen voor de veiligheid. Een CE-markering op een particulier toestel bewijst dus niet dat het geschikt is voor openbaar gebruik.

Wie controleert of wij ons aan de regels houden?

De NVWA houdt namens de overheid toezicht op deze wetgeving.

Hoe lang moet ik keuringsdocumenten bewaren?

In het WAS 2023 is een bewaartermijn voor technische en keuringsdocumenten opgenomen. Voor attractietoestellen worden deze documenten gedurende de technische levensduur bewaard. Voor speeltoestellen is die periode beperkt tot 20 jaar na de laatste verhandeling van het speeltoestel.

Wat als wij een maatwerkspeeltoestel laten plaatsen?

Wanneer je een uniek ontwerp laat maken speciaal voor jullie locatie, moet dat specifieke toestel eenmalig worden gekeurd door een AKI: een stukskeuring. De keuringsinstantie controleert dan op locatie of het ontwerp en de uitvoering voldoen aan alle veiligheidseisen uit de NEN-EN 1176 norm en NEN-EN 1177 norm, voordat het toestel in gebruik wordt genomen.

Wil je weten welke professionele speeltoestellen passen bij jouw locatie? Arjan denkt graag met je mee. Van locatiebezoek tot materiaaladvies: BEEBOP begeleidt het hele traject. Vraag vrijblijvend een gesprek aan.

Twijfel je of jouw speeltoestellen voldoen aan de huidige wet- en regelgeving? Beebop helpt scholen, gemeenten en kinderopvangorganisaties dagelijks met advies over veiligheid, materiaalkeuze, certificering en beheer. Neem contact op met Arjan voor advies.